Dünyadaki İlk Ansiklopedi

20 Nisan 2014

Dünyadaki İlk Ansiklopedi

ansiklopedi

ansiklopedi

Dünyadaki ilk ansiklopedi Paul Scalich ‘in yazmış olduğu Basle’de Encyclopaedia Seu Orbis Disciplinarum ismindeki ansiklopedi 1559 yılında yayınlanmıştır. Ancak Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sadi Çöğenli Zaman’a verdiği roportajda farklı bilgilerden bahsetti.

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sadi Çöğenli, ilk ansiklopedinin 1690’da Paris’te yayınlandığının bilindiğini ancak daha eski tarihlerde yazılan ansiklopedinin ellerinde olduğunu söyledi.

Çöğenli, “Müellifimiz miladi 1415’de doğmuş 1501’de vefat etmiştir. Bu ansiklopedimiz 62 cilttir. Her bir cildi 200 varaktır, yani 400 sayfadır.” dedi.

Atatürk Üniversitesi Mavi Salon’da ‘Müf-tü-Müderris Sakıp Danışman’ı anma toplantısı düzenlendi. Çok sayıda öğretim üyesi ve öğrencinin katıldığı toplantıda konuşan Rektör Prof. Dr. Hikmet Koçak, Erzurum’un tarihi açıdan önemli bir kültür kavşağında olduğunu dile getirdi. Erzurum’un tarih boyunca yolcuların, tüccarların, orduların geçtiği, kültürün konaklandığı bir yer olduğunu belirten Koçak, üniversite olarak kültürel değerleri tanıtmak ve anmak amacıyla bu etkinliği düzenlediklerini kaydetti.

Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Küçükler de Erzurum’un bir tarih ve kültür şehri olduğunu, önemli ilim insanları yetiştirdiğini ifade ederek, bunlardan birinin de Sakıp Danışman Efendi olduğunu açıkladı.

İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nasrullah Hacımüftüoğlu ise müftü -müderris isimlerine dikkat çekti. Müderrisin günümüzde profesöre denk geldiğini vurgulayan Müftüoğlu, “Bu iki ismin kullanılması çok önemlidir. Müderris bugünkü anlamıyla profesör demekti. Merhum Müftü-Müderris Sakıp Danışman Efendi, insan yetiştirmeye kendisini hasr etmiştir. Hakkında yazılan eserlere baktığınızda Sakıp Efendi ilmiyle amil, mükemmel bir alimdi. İşi karşılıksız okutmaktı. Biz az veya çok o nesle kavuştuk.” diye konuştu.

Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sadi Çöğenli de Erzurum’un yetiştirdiği şeyhülislamlara ve bunların kütüphanesine değindi. Erzurumluların muazzam kütüphaneler vakfettiklerini dile getiren Çöğenli, Erzurum’un ilk yetiştirdiği Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin kütüphanesinde şu ana kadar hiç bilinmeyen bir ansiklopedi bulunduğunu vurguladı.

İlk ansiklopedinin Paris’te 1690 yılında yayınlandığına dair bilgiler bulunduğu hatırlatan Çöğenli, Feyzullah Efendi’nin kütüphanesinde bulunan ansiklopedinin daha eski dönemlere ait olduğunu açıkladı.

Ansiklopedinin tarih ve muhteva bakımından dünyada tek olduğunun altını çizen Çöğenli, ansiklopedinin dünyaca bilinmediğini ve yetkililerden neşredilmesi için devreye girmesi gerektiğini kaydetti.

Çöğenli ansiklopediyle ilgili şunları söyledi: “Müellifimiz miladi 1415’te doğmuş 1501’de vefat etmiştir. Bu ansiklopedimiz 60 cilttir. Bir kişi yazmıştır. Kaf harfine kadar gelmiştir, bitirememiş ve vefat etmiştir. Her bir cildi 200 varaktır, yani günümüzde 400 sayfadır. Bu kitabı, 62 cildi doktora ve yüksek lisans talebeleriyle neşre kalksak 180 sene lazım. İnternete girildiğinde bu ansiklopediden bahsedilmiyor. 1690 yılındaki yazılan ansiklopediden bahsedilir. Bizim neşrettiğimiz İSAM’ın ansiklopedisinde de bu kitabın adı yok. Dünyanın haberdar olmadığı bu 62 ciltlik kitabımızın en azından ofseti yapılıp, 100 nüsha çoğaltılmak suretiyle hem Arap hem dünya alemine faydalanması için neşredilmesi gerekir. Burada yetkililerin devreye girmesi gerekiyor.”

Programda Sakıp Danışman’ın talebelerinden eski Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz ile Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Selami Bakırcı da konuştu.

 

Kaynak: Zaman

İlginizi Çekebilecek İlkler :



Yorum Yazınız