Dünyadaki İlk Petrol

16 Temmuz 2012

Dünyadaki İlk Petrol

ilk petrol

ilk petrol

Dünyadaki ilk petrol ABD sınırları içinde Pennsylvania eyaletinin Rouseville şehrinde Albay Edwin Drake tarafından ilk düzenli petrol çıkaran kuyuyu açması ile tarihte yer alır.

ABD’nin kuzeybatısında Pennsylvania eyaletinin Rouseville kenti bölgesinde Albay Edwin Drake’nin dünyada ilk düzenli petrol çıkaran kuyuyu açmasının 150. yıl dönümü, 40 kişinin katılımıyla törenle kutlandı.

Girişinde “Petrol sanayiinin doğum yerine hoş geldiniz” yazan Rouseville kentinin Titusville kasabasında, 16 Ağustos 1861’de, “Bir Numaralı Kuyu” dünyanın ilk düzenli petrolünü üretmeye başladı.

Pittsburgh’un 112 kilometre kuzeyinde kuyuyu açan Drake, ilk düzenli üretimden iki yıl önce 1859’da buradan 16 kilometre kuzeyde olan Titusville’de ilk petrol kuyusunu delerek doğanın fosil yağının fışkırmasını sağladı. O zamanlar Hamilton McClintock’un çiftliği olan arazi, dünyanın ilk sanayi kullanımına yönelik düzenli petrol kuyusu olarak büyük girişim akıncılarına, iş adamlarına sahne oldu. İlk üretim 60 metre derinden 175 varildi.

Drake Kuyusu Müzesi’nin öğretmeni Don Weaver’in Titusville Herald gazetesindeki açıklamasına göre, bugün Sopus şirketinin olan kuyu, 1995’te devlet denetiminde müzeye bağlandı. Kuyu, bugün hala günde 40 varil petrol çıkarıyor, Bradford Rafinerisi’ne gönderiyor. “İlk Petrol Kuyusu” bölgesi 1999’da ABD Milli Parklar yönetimine alındı.

Dünyada ticari amaçlı ilk petrol arama faaliyeti “Pennsylvania Rock Oil Company” isimli bir sirket tarafindan 1850 li yillarin sonlarına doğru ABD nin Pennsylvania eyaletinde gerçeklestirilmistir. O yillarda su pınarlarından habbeler halinde ve tuz kuyularına sızıntı halinde gelen “Kaya Yagi” olarak adlandirilan petrol, kumaşa emdirilerek toplanıyor ve ilaç olarak kullanılıyordu. Ayni zamanda aydinlatmada kullanilabilecegi biliniyordu. O tarihlerde nebati yaglardan baska, kömürden elde edilen yaglar ve pahalı tesis gerektiren hava gazı aydınlanmada kullanılıyordu.

Bol miktarda kaya yagi bulunmasi halinde aydinlatma piyasasinda bunu yayginlastirarak Amerika’yi aydinlatmayi ve kendilerini de zengin etmeyi tasarlayan George Bissel ve iki ortagi, zamanin en yetkili bilim adamlarindan Yale Üniversitesinde kimya profesörü Benjamin Silliman Jr. dan kaya yaginin analizini isterler. Amaçlari ünlü bir profesörün verecegi rapor ile kamuyu etkileyerek kurmayi düsündükleri sirkete yeterli parasal kaynak temin etmekti. Analizler damitma sonucu çok iyi aydinlatma niteligi olan gaz yaginin elde edilebilecegini gösteriyordu. Ortaklar bu raporu yayinlayarak büyük ilgi gördüler ve kurduklari “Pennsylvania Rock Oil Company” adli sirket için gerekli olan parasal kaynagi temin ettiler. Avukat George Bissel 1856 da New York’ta bir eczanenin vitrininde ilaç olarak satilan kaya yagi sisesinin üzerindeki etikette tuz sondaji kulelerini gördü. Tuz sondaji Çin’de 1500 seneden beri kullanilmakta ve 1000 m. derinlige kadar inilmekte idi. Metot 1830 da Avrupa’ya getirilerek uygulanmaya baslanmisti.

1857 de ortaklardan bankaci James Townsend, Edvin L. Drake ile tanisir ve bu kisi ile kaya yağı hakkında konuşurlar. Demir yollarinda kondüktör olarak çalışmakta olan ve daha önce çok çesitli islerde çalisan Drake, tuz sondaji metodu ile petrol bulma isini becerebileceği kanısına varır ve şirketin hisse senetlerinden bir miktar satin alir. Ortaklar Drake’e Pennsylvania’ya giderek petrollü su kaynağı olan bir araziyi seçerek ruhsatla kapatmak görevini veririler. Sirket sahipleri Titusville çevresindeki yetkililere yazdiklari tanitma mektuplarinda önemli kisi görünümü vermesi için Drake’i Albay Drake olarak tanitirlar ve bu çok yararli olur. Drake Pennsylvania’nin Titusville kasabasinda Petrol Deresi’nin (Oil Creek) üzerinde bulunan bir çiftlikte ruhsat alir. Bu arazideki su kaynaklarindan günde 6 galon petrol toplanabilmektedir..

Sondajla bol petrol çıkarabileceğine iyice inanan Drake, ortaklarına durumu anlattıktan sonra sondaj için bir buhar makinesi yapmaya baslar. Bu arada William A. Smith adinda bir demirci ile sondaji yapmak üzere anlasir. 1 Mayis 1858 tarihinde sondaja baslanir. Ancak sondaja başladıktan kısa bir süre sonra şirketin parasal kaynakları tükenir. Banker Townsend 1859 yilinin Agustos ayi sonlarinda Drake’e sondaji bırakması talimatını gönderir. Drake bu mektubu henüz almamis ve Agustos’un 27 si Cumartesi günü ögleden sonra kuyu 69 feet’te (21 m.) delinirken sondaj bir çatlak bosluguna düser ve 15 cm. Daha kayar. Hafta sonu için sondaj durdurulur. Pazar günü kuyuyu kontrole gelen sondör William borudan asagiya baktiginda siyah bir sivi görür. Pazartesi günü Albay Drake kuyuya geldiginde çevrede ne kadar bos varil, kap varsa petrolle dolu oldugunu ve William ve yardimcilarinin bunlari dikkatle korudugunu görür. Kuyuya bir emme basma su pompasi monte eden Drake elle petrol çikarmaya baslar. Böylece dünyada ilk kez yer altindan petrol üretimi gerçekleştirilmiş olmaktadır. Drake’in bu basarisi petrol sanayiinde gazyaginin üretiminden sonra ikinci devrimi olusturmaktadir.

Petrolün sondaj yapmak suretiyle üretilebileceginin görülmesi, kisa sürede ABD de petrole hücum hareketini baslatmistir. Birçok is adami bu yeni is kolunda yatırım hareketine katılmış ve 3 yıl gibi oldukça kısa bir sürede petrol üretimi 3 milyon ton seviyesine ulasmistir.

İLK PETROL SAVAŞI

Petrol 20. yy’a damgasını vurdu. Ama bundan çok önce, petrol henüz küresel gücün arzuladığı bir nesne değilken, Babilliler ve Asurlular arasında bir savaş sebebi oldu. Sümer, Asur ve Babil uygarlıkları, petrolü stratejik bir hammadde olarak kullandı. Daha o dönemde bile ticari değeri olan petrolle ilgili düzenlemeler yapıldı. Hamburabi Kanunları’nda, gemi kalafatlamasında kullanılan petrol ve türevi maddelerle ve bu alanda çalışanların ücretlerine ilişkin hükümlere yer verildi. Dünyanın 7 harikasından biri olarak kabul edilen Babilin Asma Bahçeleri’nin yapımında zift yani petrol türevi kullanıldığı tespit edildi.

PETROLÜN VATANI BAĞDAT

Petrolü ilk keşfeden ve kullananlar MÖ 3 binli yıllarda Mezopotamyalılar olmuş. İlk sızıntıların olduğu daha doğrusu fark edildiği yer ise Fırat üzerindeki Hit bölgesi yani bugünkü Bağdat. Petrolden bitumen diye bahsediliyor ve Yunanlı tarihçi Diedor “Babil ülkesinde şimdiye dek oluşmuş bir çok inanılmaz mucizeler arasında burada bulunmuş büyük miktardaki asfalt olayı kadar ilginç olanına rastlanmamıştır.” diye bahsediyor petrolden.

ROCKEFELLER VE İLK PETROL TEKELİ

Petrol gaz yağı olarak aydınlatma için kullanılmaya başlanmadan önce de kısmen biliniyor ve daha ziyade ilaç olarak kullanılıyordu. Fakat petrolün yaygın kullanımı gazyağıyla başladı. Amerika’nın Pennsylvania eyaletinde 1850’lerde hummalı bir petrol çıkarma girişimi başladı. Petrol zenginlik sarhoşluğu ve spekülasyon yarattı. Rockefeller ise kurduğu Standard Oil şirketiyle tam bir petrol tekeli oluşturdu. Kısa sürede hırsı, zenginliği ve gücü ile Amerika sınırlarını aşarak Petrolün Avrupa kıtasına ihracatını yaptı. Bir petrol devi olarak dünyanın en zenginleri arasına geçti. Biraz gecikmeli olarak Rusya İmparatorluğu’nda petrol rekabeti başladı. Bakü’de çıkarılan Petrol Ünlü Yahudi ailesi Rothschild’lerin eliyle Avrupa’ya ulaştırıldı. Petrol 10-15 yıl gibi bir süre içinde Rockefeller ve Rothschild’lerin yanı sıra pek çok yeni zenginin ve dolayısıyla yeni burjuva sınıfının doğmasına vesile oldu. Elektiriğin icadıyla petrol zenginlerini tedirginlik kaplasa da petrol kısa sürede motorlu araçlarda kullanılmaya başlanarak asıl tahtına oturmuş oldu.

Petrol ile ilgili bazı tarihsel notlar:

1859: Edwin Drake, ABD’nin Pennsylvania eyaletinde ilk petrol

üreten kuyuyu kurdu.

1870: John. D. Rockefeller petrol arıtımı işine girdi.

Kerosen ve daha saf ürünler üretecek Standard Oil’i kurdu.

1873: Nobel ailesi (Dinamiti bulan ve Nobel Ödülü’nü kuran

Alfred dışında) Rusya’da (Bugünkü Azerbaycan) Bakü bölgesinde

petrol aramaya başladı.

1882: Thomas edison elektrik ampülünü buldu, petrol

piyasasının geleceği tehlikeye girdi.

1885: Rotschild’ler Rusya’da petrol çıkarttı. Royal Dutch

da Endonezya’nın Sumatra adasında petrol üretti.

1892: Marcus Samuel, Shell şirketini kurdu, Süveyş

Kanalı’ndan petrol taşıdı.

1896: Daimler Benz Otomobili buldu. Petrole olan ihtiyaç

yeniden hayata döndü.

1901: İran’da petrol bulundu. ABD’nin Teksas bölgesinde

Sun, Texaco ve Gulf şirketleri sayesinde petrol üretimi patlaması

oldu.

1903: Unocal sayesinde Kaliforniya’da petrol üretimi

patlaması.

1907: Shell ile Royal Dutch birleşti.

1908: British Petroleum’un işlettiği İran yataklarında

üretim patlaması oldu.

1910: Meksika’da petrol üretimi patlaması.

1911: Rockefeller’in Standard Oil karteli tekel oluşturduğu

gerekçesiyle Exxon, Mobil, Amoco, Sohio, Chevron gibi küçük

şirketlere bölündü.

1922: Venezüela’da petrol üretimi patlaması.

1927: Irak’ta petrol üretimi patlaması.

1933: Standard Oil of California (bugünün Chevron’u) Suudi

Arabistan’da petrol arama faaliyetlerine hız verdi.

1938: Kuveyt ve Suudi Arabistan’da petrol üretimi

patlaması.

1956: Cezayir ve Nijerya’da petrol üretimi patlaması.

1959: Libya’da petrol üretimi patlaması.

1960: OPEC (Petrol ihraç Eden Ülkeler Örgütü) kuruldu.

1968: Alaska’da petrol bulundu (Prudhoe Körfezi) ancak

1977’ye kadar çıkarılmadı.

1969: Kuzey Denizi’nde petrol bulundu, ancak 1975’ten sonra

çıkarılmaya başlandı.

1973: ABD’nin Yom Kippur savaşında İsrail’i desteklemesine

misilleme olarak Arap ülkeleri petrol ambargosu uyguladı.

1979: İkinci “enerji krizi.” İran Devrimi, Basra

Körfezi’nden petrol sevkiyatını büyük ölçüde engelledi.

1980: OPEC sıkıntıda. İran- Irak savaşı başladı.

1982: OPEC üreatim kotaları uygulamasını başlattı. Ancak,

üretici ülkeler çoğu zaman uymakta zorluk çekti.

1990: Üçüncü enerji krizi… Irak, Kuveyt’i işgal etti.

Basra Körgezi’nden yine sevkiyat aksadı.

1998: Bakü bölgesi ve genel olarak Hazar Denizi, yeniden

petrol şirketlerinin ilgi odağı oldu. 21. Yüzyıl’ın Basra Körfezi

olarak nitelendirildi. Ancak, petrolün dünya pazarlarına

ulaştırılma yolu tartışma konusu olmayı sürdürüyor.

1999: Petrol yeniden pahalandı, ancak 1970’lerdeki enerji

krizi kadar değil.



Yorumlar

4 Yorum yapılmış. “Dünyadaki İlk Petrol”
  1. emir dedi ki:

    güzel site

  2. melik özbey dedi ki:

    bu petrolün bulunuş hikayesini konu alan ve bir çiftçi ile oğlunun petrolü bulması üzerine kurgulanan filmin adını bilen varmı??… çok önemli… ders amaçlı kullanacam ve hala bulamadım… bilgisi olan arkadaşlardan yardımlarını bekliyorum…şimdiden tşk.

  3. Erdem dedi ki:

    O filmin adı “There Will Be Blood” Türkçesi “Kan Çıkacak”. Harika bir film 🙂

  4. vatandaş dedi ki:

    BUNCA SAYISIZ NİMETİ VEREN RAHMAN VE RAHİM OLAN YÜCE YARATICI RABBİMİZ ALLAHU TEALAYA SAYISIZCA SONSUZCA HAMD VE ŞÜKÜRLER TEŞEKKÜRLER OLSUN. VE HİZMETTE İŞLENİMİNDE EMEK VERENLEREDE TEŞEKKÜR EDERİM. HAYIRLI GÜNLER ÇALIŞMALAR VE ESENLİKLER YÜCE ALLAH DAN DİLERİM. ES SELAMÜN ALEYKÜM VE RAHMETULLAHİ VE BERAKETÜHÜ.

Yorum Yazınız